Sidebar

20
Çrş, Oca


Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'den YouTube'a erişimin engellenmesinin "ifade özgürlüğünün ihlali" olduğuna karar verdi.

Elif Akgül (bianet)

Başvuruculardan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Prof. Dr. Yaman Akdeniz’le kararın önemini, “kullanıcı sıfatıyla başvuru”nun ne anlama geldiğini konuştuk.

AİHM, bu kararla tarihinde ilk defa kullanıcıyı taraf olarak kabul etti. Bu karar sadece Türkiye için değil, AİHM’e taraf olan tüm ülkeler için emsal teşkil edecek.

Kullanıcı sıfatı neden önemli?

AİHM’in kararıyla ilgili Prof. Akdeniz şu yorumu yapıyor:

“Yaşadığımız bu dönemde hayatımızın bir parçası olan internet gibi interaktif iletişim ağının kullanıcılarının haklarının Avrupa’daki en yüksek mahkeme tarafından kabul edilmiş oldu.

Sansür ve başvuru

5 Mayıs 2008’de Ankara 1. Sulh Ceza Mahkemesi, “Atatürk’e karşı hakaret” gerekçesiyle 10 video için YouTube’a erişimi engellemişti.

Akdeniz, o sürece kadar YouTube’un “rahatsızlık” yaratan videoları kaldırdığını, ancak 2008’e gelindiğinde sosyal medya şirketinin artık içerik kaldırmama kararı aldığını söylüyor. Akdeniz, söz konusu videoların altısının kullanıcı yahut YouTube tarafından önceden kaldırıldığının, kalan dört videodan birinin eski Genelkurmay Başkanı Yaşar Büyükanıt, bir diğerinin de yanan Türkiye bayrağı klibi olduğunu vurguluyor.

Altısı silinmiş, ikisi Atatürk, biri bayrak ve biri de Büyükanıt ile ilgili olan 10 videonun “Atatürk’e hakaret” içerdiği gerekçesiyle YouTube 30 Ekim 2010’a kadar erişime engelli kaldı.

Bu süre için üç hukukçuda Yaman Akdeniz, Kerem Altıparmak ile birlikte, Serkan Cengiz de tek başına erişime engeli kararına itiraz etti.

18 aylık sansür sürecinde, 2 Temmuz 2010 itibariyle iç hukuk yollarının tükendi.

AİHM süreci

Hukukçular, ifade özgürlüğü ile ilgili Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) 10. madde, kararların bağlayıcılığı ve infazı başlıklı madde 46 ile adil yargılanma hakkına ilişkin madde 6’dan ihlal olduğunu savunmuştu.

Prof. Akdeniz, Türkiye’nin savunmasını şu maddelerle sıralıyor:

“Türkiye ilk olarak “kullanıcıları” başvurucu olarak kabul edilemeyeceğini savundu. Bir diğer noktaysa, ‘teknik yetersizlikten” sebebiyle URL bazlı engelleme yapamamaları dolayısıyla topyekun erişim engeli yoluna gitmeleriydi. Türkiye ayrıca, uyar kaldır sistemini benimsemeye çalıştıklarını ancak serverları yurtdışında olan bazı sosyal medya şirketlerinin ülkenin ‘hassasiyetlerine uymadığını’ savundu.”

AİHM kararı

* AİHM, Türkiye’yi 10. madde [ifade özgürlüğü] ihlalinden mahkum etti. Kararda, AİHM, Cengiz, Akdeniz ve Altıparmak’ın YouTube sadece eğlence değil, akademik amaçla da kullandığının altını çizdi. Kararda ayrıca, YouTube’un özellikle siyasi ve sosyal durumlarda yayın yapmak için eşsiz bir platform olduğu vurgulandı. Mahkeme, erişim engelleme kararıyla, başvurucu Akdeniz, Altıparmak ve Cengiz’in “bilgi alma hakkının” ihlal edildiğini belirtti. Mahkeme, ayrıca, Ahmet Yıldırım kararına da atıf yaptı.

* Temel yasal sorunları madde 10 altında incelediğini ifade eden mahkeme madde 6 [Adil yargılanma hakkı] ile ilgili karar vermedi.

* Mahkeme, madde 46 [Kararların bağlayıcılığı ve infazı] ile ilgili değerlendirmesinde, AİHM başvurusunun ardından internetin düzenlendiği 5651 sayılı yasanın değiştiği, buna göre topyekun site engellemenin koşullarının 5651’in 8/a maddesinde belirtildiği ifade ederek, bu maddeden ihlal kararı vermedi.

Haberin tüm metni için tıklayınız

DİSK Basın-İş'ten tweetler

DİSK Basın-İş Pandemi ile birlikte teknoloji daha çok hayata dahil oldu. Yazılımcılar sayesinde hayat kolaylaşıyor ama onlar daha… https://t.co/uEfAsIUjgf
About 13 hours ago
DİSK Basın-İş Matbaa emekçileri, yıpranma hakkı elimizden alındı. Gözleri kıdem tazminatında. Gelin emeğimize saldırıyı birlikte… https://t.co/emPz4TcYjR
About 14 hours ago
DİSK Basın-İş Tek suçu haber yapmaktı, İran'dan Türkiye'ye kaçtı. Bu kez iade edilmek üzere gözaltına alındı. IFJ, Türkiye'ye iad… https://t.co/CyUs2QnYko
About 15 hours ago